Yaşam izi o tüpün içinde saklı. Mars'taki gizemli numune Dünya'ya getirilebilecek mi?

NASA'nın Mars'ta araştırmalar yürüten Perseverance keşif aracı tarafından leopar desenli bir kayadan alınan numune, yaşam izi taşıyor olabilir ama asıl soru şu: Dünya'ya getirilebilecek mi?

Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) Mars'taki keşif aracı Perseverance, Dünya dışında yaşam olup olmadığını kanıtlayabilecek leopar benekli bir kayadan aldığı numuneyle büyük bir sırrı hâlâ elinde tutuyor.

TEBEŞİR BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ BİR TÜPÜN İÇİNDE MUHAFAZA EDİLİYOR
 

Yüzeyden kaya örnekleri toplamak, bunları analiz etmek ve geçmişten kalma olası yaşam belirtileri aramak üzere 2021 yılında NASA tarafından Kızıl Gezegen'e indirilen gezgin keşif aracı Perseverance, iki yıl önce Mars yüzeyindeki Jezero Krateri'nde yaptığı araştırmada, Neretva Vallis isimli vadideki kayalık bölgede "Sapphire Canyon" (Safir Kanyonu) (üstte küçük fotoğraf) adı verilen bir taş örneğini alıp tebeşir büyüklüğündeki bir tüpün içinde muhafazaya almıştı.

ANALİZ İÇİN TEK YOL DÜNYA'YA GERİ GETİRMEK

Perseverance, Sapphire Canyon numunesini Temmuz 2024'te Cheyava Falls (Cheyava Şelaleleri) adı verilen ok ucu şeklindeki leopar desenli bir kayadan (üstte) sondajla aldı. Kayanın etrafındaki çamur taşları da muhtemelen eski mikroskobik yaşam tarafından oluşturulmuş unsurlarla kaplıydı.

Perserverance ekibinden Adrian Broz, bu ayırt edici özelliklerin yaşamın varlığıyla mı yoksa yaşam gerektirmeyen kimyasal veya jeolojik süreçler yoluyla mı oluştuğunu belirlemek için tek yolun bu numuneleri Dünya'ya geri getirmek olduğunu söylüyor.

3 milyar yıldan daha uzun bir süre önce Jezero Krateri'ndeki eski bir göle akan nehirlerin şekillendirdiği bir vadi olan Neretva Vallis, geçmişte su tarafından oluşturulmuş veya değiştirilmiş ve yaşam kanıtlarını koruma şansı en yüksek olan kayaları aramak amacıyla adeta biçilmiş kaftan olduğu olduğu için, Perseverance Şubat 2021'de özellikle bu kurumuş göl yatağına indirilmişti.

Perseverance bilim ekibi, Sapphire Canyon numunesinin, (üstte), robot gezginin keşfetmesini umdukları kaya türünün tam olarak aynısı olduğunu söylemişlerdi.

Bu özel parça halen, diğer 33 numuneyle birlikte Perseverance'ın şasisi içindeki bir tüpte muhafaza ediliyor. 

Asıl sorun, detaylı şekilde incelenebilmeleri için bütün bu numunelerin Dünya'ya nasıl geri getirileceği…

YÜKSEK MALİYET VE KARMAŞIK TASARIM. GERİ GETİRME PLANLARI RAFA KALTI

CNN'de Ashley Strickland imzasıyla yayımlanan haberde, Perserverance ekibinden Adrian Broz'un, "Sanırım ilk kez Mars'ta 'potansiyel bir biyolojik iz' olarak nitelendirilebilecek bir şey bulduk." diye tanımladığı bu numunenin geri getirilmesine yönelik planların şu an için rafa kaldırıldığından bahsediliyor.

Bu numunenin gezegenimize asla ulaşamayabileceği, en azından bunun yakın zamanda pek mümkün görülmediği belirtilen haberde, Mars'tan toplanan numuneleri geri getirmek üzere NASA ve Avrupa Uzay Ajansı'nın ortak girişimi olan "Mars Numune Geri Getirme" programının yüksek maliyeti ve karmaşık tasarımı nedeniyle yoğun eleştirilere maruz kaldığı hatırlatıldı. Milyarlarca dolar yatırımdan sonra NASA'nın 2024 yılında programı yeniden değerlendirmeye aldığı ve en sonunda külliyen iptal ettiği vurgulandı. Şu anda da ortada bu programa net bir alternatif görünmüyor.

NASA'NIN BU KONUDA İLERİYE YÖNELİK BİR YOL HARİTASI DA YOK

NASA, temmuz ayında yaptığı bir açıklamada, "Perseverance'ın örnekleri Mars'ta güvenli bir şekilde muhafaza ediliyor. NASA ise orijinal Mars Numune Geri Dönüş planına göre daha basit ve daha uygun bütçeli yaklaşımlar sunabilecek; aralarında olası ticari veya uluslararası katkıların da yer alabileceği bir dizi potansiyel geri dönüş seçeneğini araştırıyor." ifadelerini kullanmıştı.

NASA yetkilileri bu konuda da henüz ileriye dönük bir yol haritası açıklamış değil.

Yapımı ve fırlatılması yaklaşık 2,4 milyar dolara mal olan Perseverance, Kızıl Gezegen'de yaşam belirtisi olup olmadığını gösterecek bu numune üzerinde analizler yapacak donanıma sahip değil.

Yine Perseverance ekibi üyelerinden biri olan Dr. Briony Horgan, "Bu çalışmaları yapmaya ve ipuçları elde etmeye devam edebiliriz ancak bu numuneleri geri getirene kadar asla kesin olarak bilemeyeceğiz." derken, Dünya dışında yaşam olup olmadığını ya da Dünya'nın gerçekten benzersiz olup olmadığını anlamak için en iyi şansın bu numuneler olduğunu belirtiyor.